Embed

6.SINIF FEN BİLGİSİ

6. SINIF
ÜNİTE I: CANLININ İÇ YAPISINA YOLCULUK
 
A. EN KÜÇÜK OLANINDAN EN BÜYÜK OLANINA KADAR TÜM CANLILARIN YAPISINI OLUŞTURAN BİRİM: HÜCRE
1. Bitki Hücresinde Neler Var?
 
 
2. Hayvan Hücresini Tanıyalım
 
 
B. ÇOK HÜCRELİ CANLILARDA GÖRÜLEN GÖREVLERİ İLE UYUMLU YAPIDAKİ FARKLI HÜCRE GRUPLARI: DOKULAR
1. Bitki Yapısında Farklı Görevleri Yüklenmiş Hücre Grupları: Bitkisel Dokular
C. BİTKİLERİN HÜCRE, DOKU VE ORGANLARDAN OLUŞAN DÜZENLİ YAPISI
1. Bitkinin Toprakla İlişkisini Kuran Kök
2. Bitkilerde Farklı Gövde Yapıları
3. Doğanın Enerji Dönüşümü ve Besin Kaynağı Harikası Yaprak
 
4. Doğaya Güzellik Katan Çiçek
5. Bitkilerin Geleceği Meyve ve Tohum
6. Doğada Çiçeksiz Bitkiler de Var
 
Ç. ÇEVRE VE BİTKİ
1. Bitkilerin Çevreye ve Tüm Canlılara Kazandırdıkları
2. Bitkiler Korunmalı
 
D. HAYVANLARDA BULUNAN DOKULARI TANIYALIM
1. Hayvansal Dokuların Görevleri Nelerdir?
2. Hayvansal Dokuların Görevleriyle Uyumlu Hücre Yapıları Farklı mıdır?
3. Hayvansal Doku Çeşitleri Nelerdir?
4. Bitkisel Dokularla Hayvansal Dokuların İşlevsel ve Yapısal Farklılıkları Var mı?
ÜNİTE II: VÜCUDUMDA NELER VAR? ÇEVREMİZİ NASIL ALGILIYORUZ?
 
A. HÜCRE VE ORGAN YIĞINI OLMAMIZI ENGELLEYEN YAPIMIZ: DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ
 
B. AĞZIMIZA ALDIĞIMIZ LOKMANIN HÜCRELERİMİZE GİREBİLECEK HÂLE GELMESİNİ SAĞLAYAN SİNDİRİM NEREDE OLUR?
C. HÜCRELERİMİZLE ORGANLARIMIZ ARASINDA GEREKLİ MADDELERİ TAŞIYAN SİSTEM: DOLAŞIM SİSTEMİ
Ç. HÜCRELERİMİZ İÇİN DIŞ ORTAMDAN OKSİJEN ALIP KARBON DİOKSİT VEREN SİSTEM: SOLUNUM SİSTEMİ
 
D. HÜCREDE OLUŞAN ATIKLARDAN VÜCUDUMUZU ARINDIRAN YAPILARDAN BİRİSİ: BÖBREKLER
E. İNSANDA ÜREME HÜCRELERİNDEN YAVRU OLUŞUMUNA KADAR ÜREMENİN GERÇEKLEŞTİĞİ YAPI: ÜREME SİSTEMİ
 
F. FARKLI GÖREVLERLE YÜKÜMLÜ SİSTEMLERİMİZİN BÜTÜNLÜK İÇİNDE ÇALIŞMASINI YÖNETEN - DÜZENLEYEN YAPIMIZ: DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER
G. ÇEVREMİZİ NASIL ALGILIYORUZ?
1. Nasıl Görürüz?
2. Nasıl İşitiriz?
3. Nasıl Koku Alırız?
4. Dilimizle Nasıl Tat Alırız?
5. Derimizle Nasıl Algılarız?
ÜNİTE III: YAŞAMIMIZI YÖNLENDİREN ELEKTRİK
 
A. DURGUN ELEKTRİK
1. Çevremizdeki Elektrik
2. Elektrikle İlk Tanışma: Cisimlerin Elektriklenmesi
 
3. Elektrik Yükleri Arasındaki İtme ve Çekme
 
4. İki Tür Elektrik: Artı ve Eksi Yükler
5. Elektriğin Kaynağı: Maddenin Temel Taşı Atomlar
6. Dokunma ve Etki İle Elektriklenme
 
 
7. İletken ve Yalıtkan Maddeler
8. Atmosferde Doğal Elektriklenme: Şimşek, Yıldırım
 
B. AKAN ELEKTRİK
1. Basit Bir Pil Yapalım: Kimyasal Tepkimeler Yükleri Ayırır
volta pilinin incelenmesi
2. Protonlar Akamaz Fakat Elektronlar Akar
3. Elektrik Akımı Görülemez Fakat Etkilerinden Gözlenip Ölçülebilir
4. Bir Pilin Kutupları Arasındaki Gerilim (Voltaj)
5. Elektronlar İletkenden Akarken Dirençle Karşılaşır
 
6. Elektrik Enerjisi Direnç Nedeniyle Isıya Dönüşür
 
7. Ampul Bir Dirençtir
 
8. Dirençler Seri ve Paralel Bağlanabilir
9. Elektrik Devreleri Kuralım ve Çalıştıralım
 
10. Çeşitli Piller ve Bunların Kullanıldıkları Yerler
 
11. Pilleri Çöpe Atmayalım, Çevremiz Temiz Kalsın
 
ÜNİTE IV: UZAYI KEŞFEDİYORUZ
 
A. UZAYDA NELER VAR?
1. Gâlaksiler (Gök Adaları)
2. Yıldızlar Doğar, Yaşar, Ölür
a. Yaşamımızı Güneşe Borçluyuz

i. Güneş Nasıl Oluştu?

ii. Katmanları ve Yapısal Özellikleri

iii. Güneşin Hareketleri

b. Güneş Sistemi

i. Gezegenleri ve Uyduları

. Güneş ve Ay Tutulması
3. Kuyruklu Yıldızlar, Asteroitler ve Meteorlar
 
B. UZAYA BAKIYORUZ
C. EVREN NASIL OLUŞTU?
Ç. UZAY TEKNOLOJİSİ
1. Uzay Mekikleri
2. Yapay Uydular
3. Uzay İstasyonları
 
D. UZAY ARAŞTIRMALARI
1. Ay' da İlk Adımlar
2. Uzayda Yaşamak
3. Uzayda Kirlilik

MİKROSKOP  YAPISININ  TANITILMASI

HAZIRLIK SORULARI:

1-Mikroskop ne işe yarar? Araştırınız.

2-Mikroskop çeşitleri nelerdir? Nerelerde kullanılır?

Mikroskop genel anlamda gövde kolu ve alt kaide  olmak üzere iki kısımdan oluşur.

 Bütün diğer parçalar bu iki parça üzerine yerleştirilir.

Mikroskopların hareketli bir nesne tablası  vardır. Bu nesne tablası kaba  ve ince  ayar

 kontrol düğmeleri ile aşağı ve yukarı hareket ettirilebilir.Lam ve lamel( preparat ) iki nesne klipsinin

altına gelecek şekilde nesne tablasının üzerine yerleştirilir.

45 derece açılı tüpün  üst kısmında değiştirilebilir bir oküler bulunmaktadır. Alt kısmında ise objektiflerin sabitlendiği bilye yataklı ve dört objektif yuvalı hareketli bir revolver

vardır. Bir mikroskobun büyütmesi şu şekilde hesaplanır: MİKROSKOP BÜYÜTMESİ=  OKÜLER     X  OBJEKTİF

(Örneğin oküler 5x, objektif  40x olan bir mikroskobun büyütmesi = 5 X 40 = 200 olur.) Mikroskopta aydınlatma bir tarafı düzlem/ iç bükey ayna ve tablanın altındaki iris diyafram

İle yapılmaktadır.

Mikroskopta inceleme esnasında yapılması gerekenler şunlardır:
( Görüntünün odaklanması )
1-Preparatı ( lam ve lameli ) nesne tablasının üzerindeki sıkıştırma klipslerinin altına yerleştirin.
2-Her zaman  için en düşük büyütme seviyesi olan objektif ile çalışmaya başlayın.
3-Kaba ayar düğmesi ile nesne tablasını en üst seviyeye çıkartıncaya kadar tablanın kenarına bakın.
4-Daha sonra tüpe bakarak preparattaki görüntü belirinceye kadar  kaba ayar düğmesini aşağıya doğru çevirin.
5-Kaba ayar yapıldıktan sonra ince ayar düğmesi ile keskin bir görüntü alıncaya kadar ayar yapın.
6-Büyütmeyi arttırmak için hareketli revolveri saat yönünde çevirerek ve her objektif değişikliğinde sadece ince ayar düğmesini ayarlayarak görüntüyü odaklayabilirsiniz.
7-Her büyütmede  ışığa gereksinim artacağından iris diyafram daha fazla açılmalıdır.

Mikroskop kullanımından sonra dikkat edilmesi gereken hususlar:
1- Mikroskop sadece gövde kolu üzerinden tutulmalı ve taşınmalıdır.
2-Objektifi tüpteki oküler ile birlikte en düşük büyütme seviyesine getirip bırakınız.
3-Aydınlatma sistemini kapatmayı unutmayınız.
4-Toz,  mikroskop ve optik aksamın en kötü düşmanıdır. Bu nedenle mikroskobun hassas iç bölümlerine tozun girmesini engellemek için herhangi bir objektifi veya oküleri kesinlikle mikroskop üzerinden çıkartmayınız.
5-Eğer mikroskobun gövdesi ve tablası  tozlu ise, tozun silinmesi için yumuşak pamuklu bez parçası kulanınız.
6-Tüm bu işlemlerden sonra artık mikroskobu  koruma örtüsüyle örtebilirsiniz. (veya çantasına yerleştirebilirsiniz. )

 

SOĞAN ZARI HÜCRESİNİN İNCELENMESİ

DENEYİN AMACI: Soğan zarı hücresini  mikroskop yardımıyla  incelemek.

HAZIRLIK SORUSU: Mikroskopla baktığınızda soğan zarı hücresinin hangi bölümlerini görebiliriz?

TEORİK BİLGİ:

Canlıları meydana getiren, yaşama ve çoğalma yeteneğindeki en küçük yapı birimine Hücre  denir.Hücre ilk kez 1665 yılında İngiliz bilim adamı Robert Hook  tarafından keşfedilmiştir.

Mikroskobun gelişmesiyle hücre hakkındaki bilgiler gelişmiş ve Hücre Teorisi ortaya çıkmıştır.Hücre teorisine göre:

1-Canlıların temel yapı ve görev birimi, hücrelerdir.

2-Bütün canlılar bir veya birçok hücreden meydana gelmiştir.

3-Hücreler bağımsız olmakla birlikte, iş bölümüne de katılabilirler.

4-Hücrelerde canlının kalıtım maddeleri bulunur.

5-Hücreler kendilerinden önceki hücrelerin bölünmesiyle meydana gelirler.

Hücreler üç ana bölümden oluşur.  I.Hücre zarı      II. Sitoplazma      III. Çekir

 

KULLANILAN ARAÇ GEREÇLER

1-mikroskop

5-metilen mavisi

9-damlalık

2-kuru soğan

6-lam

10-pens

3-bıçak

7-lamel

11- iyot çözeltisi

4-lügol çözeltisi

8-büyüteç

12- bistüri veya jilet

DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:

1-Bıçak yardımıyla soğanı birkaç parçaya bölünüz. Etli parçalardan birini büyüteçle inceleyiniz.

2-Etli yaprağın iç kısmındaki ince zarı, pens yardımıyla ayırınız. Bu zarı da Büyüteçle inceleyiniz.

3-Soğan zarından  bistüri veya jilet yardımıyla küçük bir kesit alarak, incelenecek örneği (Preparat ) lamın

 üzerine koyunuz.

4-Damlalık ile preparatın üzerine bir damla su damlatınız.

5-Lamelle,  lama 45 derece açı yapacak şekilde preparatın üzerine yavaşça hava almayacak şekilde kapatınız.

6- Hazırladığınız örneği mikroskopta inceleyerek, gördüklerinizi çiziniz.

7-Aynı deneyi su  yerine bir damla metilen mavisi (yoksa tendürdiyot) ve lügol  veya iyot çözeltisi kullanarak tekrarlayınız.

Gördüklerinizi çizerek diğer şekillerle karşılaştırın.

DENEYİN SONUCU:

Etli parçaları ve soğan zarını büyüteçle incelediğinizde hücreyi net olarak göremezsiniz. Hücre ancak mikroskop yardımıyla gözlenebilir. Hazırladığınız deneyde su yerine diğer çözeltileri kullandığınızda  farklı görüntüler elde edersiniz. Lügol çözeltisi hücrenin çekirdeğini boyar. Metilen mavisi  ise sitoplazmadaki organelleri ve çekirdeği boyar.

 

 

 

 

AĞIZ İÇİ EPİTEL HÜCRELERİNİN İNCELENMESİ

DENEYİN AMACI:Ağız içi epitel hücrelerini mikroskopta incelemek, soğan zarı hücresiyle karşılaştırmak.

HAZIRLIK SORULARI:

1-Epitel hücreleri vücudun nerelerinde bulunur? Araştırınız.

2-Ağız içi epitel hücreleri ile soğan zarı hücresinin mikroskoptaki görünümleri arasındaki benzer ve farklılıkları nelerdir?

3-Bir bitki hücresi ile hayvan hücresi arasındaki benzer ve farklılıklar nelerdir? Araştırınız.

KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:

1-mikroskop

5-metilen mavisi veya iyot çözeltisi

2-lam

6-su

3-lamel

7-damlalık

4-kalın uçlu kürdan

8-kurutma kağıdı

DENEYİN YAPILIŞI:

1-Temiz bir lamın üzerine damlalıkla bir damla su koyunuz.

2-Ağzınızı açarak kürdanın kalın tarafıyla yanağınızın iç yüzeyini yada dilinizin üzerini  hafifçe sıyırınız..

3-Kürdanın ucundaki tükürüklü maddeyi, lamın üzerine damlatmış olduğunuz suya karıştırınız.Taşma olduğunda kurutma kağıdını kullanabilirsiniz.

4-Karışımın üzerine hava almayacak şekilde lamelle kapatınız. Preparatı mikroskopta inceleyerek, gördüklerinizi çiziniz.

5-Hazırladığınız örneğin üzerine damlalık yardımıyla metilen mavisi veya iyot çözeltisi damlatınız.

6-Lameli kapattıktan sonra tekrar inceleyiniz. Gördüğünüz şekilleri aşağıdakiyle karşılaştırınız.

DENEY SONUÇLARI:

Mikroskop incelemesinde boyanan hücrelerle boyanmayan hücreler arasında belirli farklar ortaya çıkmıştır. Boyanan hücrelerde çekirdek ve bazı hücre organelleri daha net görülür.Ağız içi epitelinde hücre duvarı ve kloraplast gibi organellerin olmadığı görülür.

 

 

YAPRAKTAKİ STOMA HÜCRELERİNİN İNCELENMESİ

DENEYİN AMACI:Bir yaprağın alt yüzeyinden alınan ince bir kesiti mikroskopta inceleyerek stoma (gözenek)  hücrelerini görmek.

HAZIRLIK SORULARI:

1-Stoma hücreleri bitkinin neresinde bulunur? Araştırınız.

2-Stoma hücrelerinin görevleri nelerdir?

KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:

1.yaprak

3.lamel

5.su

2.lam

4.mikroskop

6.bistüri veya jilet

DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:

1-Yaprağın alt yüzeyinden bistüri yardımıyla ince bir kesit alınız.

2-Lam üzerine bir damla su damlatarak kesiti üzerine koyunuz. Üzerini lamelle kapatınız.

3-Hazırladığınız preparatı mikroskopta inceleyiniz.

Gördüklerinizi yukarıdaki şekille karşılaştırınız.

TEORİK BİLGİ:

            Yapraklar, bitkilerin havayla en geniş yüzeyde ilişkisi olan organlardır. Terleme, solunum, fotosentez ve boşaltım gibi önemli faaliyetleri gerçekleştirir.

            Bitki için gerekli maddelerin alınması ve zararlı maddelerin dışarı atılması, gaz alış verişi  yaprakların alt kısmında bulunan “stomalar (gözenek)” ile yapılır.

Bitkilerde solunum olayı gece ve gündüz devam eder. Gece ışık olmadığından, fotosentez yapamazlar. Yani solunumda ortaya çıkan karbondioksit hücrede kullanılmaz, dışarı atılır.

            Bitkiler, yapraklarındaki stomaları ile aldıkları oksijeni, hücrelerindeki besinlerle birleştirerek yanmalarını sağlar. Yanma sonucunda su, karbondioksit ve enerji ortaya çıkar. Enerji bitkinin canlılık faaliyetlerini sürdürmek için kullanılırken, fazla su, terleme ile yapraklardaki gözeneklerden dışarı atılır. Karbondioksitin dışarı atılması yine bu gözenekler yardımıyla sağlanır.

 

 

ÜNİTE III: YAŞAMIMIZI YÖNLENDİREN ELEKTRİK
 

YÜKLÜ BİR EBONİT ÇUBUĞUN SUYU ÇEKTİĞİNİN GÖZLENMESİ

DENEYİN AMACI: Elektrikle yüklenmiş yalıtkan maddelerde bulunan elektronların, uygun ortamda bir başka maddeye aktığını görmek.

HAZIRLIK SORUSU:

Yüklü bir ebonit çubuk çeşmeden akan suya yaklaştırılırsa suyun akışını etkiler mi? Tartışınız.

KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:

1.döküm ayak

4.şişe tutturucu

7.geniş beherglas

10.yün parçası

2.statif çubuk

5.kısa cam boru

8.tabanı kesik şişe

11.su

3.bağlama parçası

6.tek delikli tıpa

9.ebonit çubuk

 

DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:

1-Statif çubuğa bağlama parçası takıp, bu parçaya şişe tutturucusunu takınız.

2-Cam boruyu lastik tıpaya geçiriniz ve şişenin ağzına sıkıca kapayarak şekildeki düzeneği hazırlayınız.

3-Beherglasa su koyunuz. Cam borunun ağzını kapatarak şişeye su doldurunuz.

4-Ebonit çubuğu yüne sürterek elektrikle yükleyiniz.

5-Parmağınızı cam borudan çekiniz ve akan suya yüklediğiniz ebonit çubuğu yaklaştırınız. Çubuğun suyu çektiğini gözleyiniz. Çubuğu ters tarafta tutarak deneyi tekrarlayınız.

DENEYİN SONUCU:

Yüklü bir cisim bir iletkene yaklaştırıldığında yüklerin ayrılmasına neden olur. Bu olaya “elektrostatik indüksiyon” (etkiyle elektriklenme ) denir.

TEORİK BİLGİ:

Yünlü kumaş parçasına sürtülerek negatif ( - ) yükle yüklenen ebonit çubuk,  çeşmeden ip şeklinde çok ince akan suya yaklaştırılırsa suyu kendine doğru çeker. Çünkü bir iletkene (metal, su .. ) yaklaştırılan yüklü bir cismin etkisiyle, yüklerin ayrılmasına “etkiyle elektriklenme” denir.

Yaklaştırılan cisimdeki yüklerin etkisiyle iletkendeki aynı cins yüklerin itildiği, zıt yüklerin birbirini çektiği görülür.

            Etki ile elektriklenmede yüklü cisimle nötr cisim birbirlerine dokunmadığından aralarında elektron alış verişi olmaz. Yalnız nötr cismin elektronları yer değişir. Yüklü cisim uzaklaştırılırsa elektronlar tekrar eski yerlerine dönerler.  Bu şekilde cisim tekrar nötr hale gelir.

 

 

ELEKTRİKLE YÜKLÜ CİSİMLERİN BİRBİRİNE ETKİSİNİN  İNCELENMESİ
(Elektrik sarkacı)

DENEYİN AMACI: Elektriklenmiş cisimlerin birbirlerine uyguladıkları itme ve çekme kuvvetlerini  incelemek.

HAZIRLIK SORULARI:

1-Tarak hiçbir etki olmadan saçınıza yaklaştırılırsa saç kıllarını çeker mi? Nedenlerini tartışınız.

2-Kuru havada tarakla saçınızı taradığınızda tarak saç kıllarınızı niçin çeker?

KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:

1.döküm ayak

5.elektostatik takımı

2.statif çubuk

6.ikili bağlama parçası

3.hertz ayağı

7.alüminyum kağıt

4.iplik

 

DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:

1-Naylon ağ ipliğinden 40-50 cm uzunluğunda bir lif ayırınız. Bu lifin ucuna alüminyum kağıdını kabaca sararak  bir küre haline getiriniz ve statif çubuğa bağlanmış hertz ayağına asınız. Böylece bir elektrik sarkacı hazırlamış olursunuz.

2-Yuvarlak plastik çubuğa çuhayı aynı yönde 4-5 kere sürtüp sarkaca yaklaştırınız. Sarkacın hareketini izleyiniz.

3-Cetvel şeklindeki plastik çubuğu çuhaya 4-5 defa aynı yönde sürtünüz ve çubukla yüklemiş olduğunuz sarkaca yaklaştırınız. Sarkacın hareketini izleyiniz.

DENEYİN SONUCU:

Aynı cins elektrik yükü ile yüklü cisimler birbirini iterken, farklı cins elektrik yükü ile yüklü cisimler birbirlerini çekerler.

TEORİK BİLGİ:

            Birbirine sürtünen cisimlerden  biri pozitif elektrik yükü kazanırken diğeride eşit miktarda negatif elektrik yükü kazanır. Bu tür elektriklenmeye “sürtünme ile elektriklenme” denir.  Bu tür elektriklenmede birbirine sürtünen cisimler dışardan yük almazlar, sürtülen cisimlerin birinden diğerine yük geçişi olur.

            Elektriklenmiş cisimler birbirlerini iki şekilde etkiler; bunlar itme ve çekmedir.

 

ELEKTROSKOBUN TANITILMASI

DENEYİN AMACI: Elektroskop yardımıyla bir cismin yüklü olup olmadığını, yüklü ise hangi cins yükle yüklendiğini bulmak.

KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:

1-elektrostatik takım

2-elektroskop

DENEY DÜZENEĞİ:

TEORİK BİLGİ  :

            Bir cismin yüklü olup olmadığını yüklü ise yükünün, cinsini bulmak için kullanılmaya yarayan araca “Elektroskop” denir. Elektroskop yüksüzken metal yapraklar kapalıdır. ( - ) yükle yüklenmiş bir elektroskobun topuzuna parmağımızla dokunursak, negatif yükler vücudumuz üzerinden toprağa akar, elektroskop nötr hale gelir ve yaprakları tamamen kapanır. (+) yüklü elektroskopta; negatif yükler topraktan elektroskopa geçer ve yapraklar yine kapanır. Bu olaya “elektroskobun boşalması” denir.

YÜKLÜ CİSİMLERİN  ELEKTROSKOBA ETKİSİNİN İNCELENMESİ

DENEYİN AMACI: Yüklü cisimlerin elektroskop üzerindeki etkisini incelemek.

KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:

1-elektrostatik takım

2-elektroskop

HAZIRLIK SORUSU:

1-Bir cismin yüklü olup olmadığını nasıl anlarsınız? Araştırınız.

2-Yüklü bir elektroskobun yükünü  nasıl boşaltabiliriz?Tartışınız.

1.  Yüklü bir cismi nötr bir elektroskoba yaklaştırırsak, topuz yaklaştırılan cismin yükünün zıttı ile, yapraklar ise aynı yükle yüklenirler.

 Yapraklar açılır.

2.  Yüklü bir cismi nötr bir elektroskoba dokundurursak topuz ve yaprak aynı yükle yüklenir.

  Yapraklar açılır.

3.  Yüklü bir cismi zıt yüklü bir elektroskoba yaklaştırırsak, elektroskobun ve yüklü cismin yük miktarına bağlı     olmak şartıyla;

     a)Yapraklar biraz kapanabilir.(Elektroskop yükü çoksa)

     b)Yapraklar tamamen kapanabilir.(Yükler eşitse)

     c)Yapraklar önce kapanıp sonra açılabilir.(Cismin yükü çoksa)

4. Yüklü bir cismi aynı yüklü bir elektroskoba yaklaştırırsak yapraklar biraz daha açılır.

Eğer dokundurulursa ;

a)Yapraklar biraz açılır. (cismin yükü fazla ise)         b)Yaprakta değişme olmaz. (yükler eşit ise)      c)Yapraklar biraz kapanır.(Elektroskobun yük fazla)

5. Yüklü bir cismi zıt yüklü bir elektroskoba dokundurursak, yük miktarlarına bağlı olmak şartıyla üç durum gözlenir:

     a)Yapraklar biraz kapanabilir.(Elektroskobun Yükü fazla ise)

     b)Yapraklar tamamen  kapanabilir. (Yükler eşitse)

     c)Yapraklar önce kapanıp sonra zıt yüklenerek açılabilir.(Cismin yükü fazla ise)

 

YÜKLÜ CİSİMLER ARASINDAKİ KIVILCIM ATLAMASININ GÖZLENMESİ

(ELEKTROFOR DENEYİ)

DENEYİN AMACI: Yalıtkan bir cismi  elektrik yükleriyle yükleyip,  kıvılcım atlamasını görmek.

HAZIRLIK SORULARI:

1-Yağışlı havalarda şimşek çaktığı zaman radyonun parazit yapmasının sebebi nedir?

2-Kışın üzerimizdeki yünlü kazakları üzerimizden çıkarırken çıtırtı çıkmasının nedenlerini araştırınız.

3-Akaryakıt taşıyan tankerlerin depoların altına yere değecek şekilde zincir sarkıtmasının nedenlerini araştırınız.

DENEY DÜZENEĞİ:

KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:

1.üç ayak

4.ebonit çubuk

7.plastik levha

2.statif çubuk

5.ikili bağlama parçası

8.yalıtkan saplı metal tabla

3.hertz ayağı

6.naylon ağ ipliği

9.elektroskop

DENEYİN YAPILIŞI:

1-Naylon ağ ipliğinden 40-50 cm uzunluğunda bir lif ayırınız. Bu lifin ucuna aliminyum kağıdını kabaca sararak  bir küre haline getiriniz ve statif çubuğa bağlanmış hertz ayağına asınız. Böylece bir elektrik sarkacı hazırlamış olursunuz.

2-Plastik levhayı, çuha ile sürterek elektrikleyiniz. Metal tablayı plastik levha üzerine oturtunuz ve parmağınızı metal tablaya dokundurup çekiniz.

3-Metal tablanın yalıtkan sapından tutarak hazırladığınız elektrik sarkacına yaklaştırınız ve sarkacın hareketini gözleyiniz.

4-Yüklü elektroforu elektroskobun başlığına yaklaştırarak kıvılcım atlaması ile birlikte elektroskobun yüklendiğini gözleyiniz.

DENEYİN SONUCU:

Yüklü cisimler birbirini ya iter ya da çekerler. Aynı cins yükler birbirini iterken, zıt yüklü cisimler birbirini çeker. Sürtünme ile elektriklenmede cisimler zıt yükle,  dokunma ile elektriklenmede ise aynı yükle yüklenir.Etki ile elektriklenmede  yakın uç zıt uzak uç ise aynı cins elektrik yükü ile  yüklenir.

           

 

VOLTA  PİLİNİN ÇALIŞMA PRENSİBİNİN İNCELENMESİ

DENEYİN AMACI: Volta pilinin yapısını ve özelliklerini incelemek.

HAZIRLIK SORULARI:

1-Volta pilinin içerisindeki kimyasal dönüşüm nasıl olmaktadır? Araştırınız.

2-Günümüzde volta pili yerine kuru pillerin kullanımının tercih edilmesinin nedenlerini araştırınız.

KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:

1.üç ayak veya döküm ayak (2 adet)

5.çinko elektrot

9.bağlama parçası

2.statif çubuk

6.hertz ayağı

10.voltmetre

3.bakır elektrot

7.beherglas

11.anahtar

4.bağlantı kablosu

8.sülfirik asit

12.ampul ve duy

DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:

1-Beherglas içine 200 ml su koyunuz. Üzerine bir miktar sülfirik asit dökünüz.

2-Bakır ve çinko elektrotları şekilde görüldüğü gibi çözeltiye daldırınız.(Gerekirse iki döküm ayak arasına Statif çubuk geçirerek, hertz ayaklarına elektrotlar tutturulabilir.)

3-Voltmetrenin  ( + ) ucuna bakır, ( - )ucuna çinko elektrotları bağlıyarak pilin E.M.K. ‘sını ölçünüz.

DENEYİN SONUCU:

Voltmetre göstergesinin hareket etmesi devreden bir akım geçtiğini gösterir. Volta pilinde voltmetrenin gösterdiği değer 1,1 volttur.

TEORİK BİLGİ:

Bir iletken çözelti içine iki farklı iletken çubuk batırılarak bir pil meydana getirilir. İletken çözeltiye elektrolit, iletken çubuklara da elektrot denir. Çubuklar pilin kutuplarıdır.

            İlk defa İtalyan fizikçisi Alessandro Count VOLTA bu düzeneği kurup ilk elektrik üretecini yaptığı için bu pile “volta pili” denir.

            Sulandırılmış sülfirik asit çözeltisi içine batırılarak basit bir volta pili yapılabilir. Çinko atomları çözelti içinde çözünerek  (+) yüklü iyon durumuna geçerler. Bu durumda çinko elektrot ( - ) , bakır elektrot ( + ) yük kazanır. Çinko elektrottaki ( - ) yükler iletken vasıtasıyla bakır elektrota ulaştıklarında çözeltiden gelen hidrojen iyonları nötr hale geçip gaz halinde bakır elektrot üzerinde toplanırlar. Zamanla bakır elektrot etrafında hidrojen gazının birikmesi arttığı için volta pili akım vermez hale gelir. Bu olaya “kutuplanma” denir. Deneyin sonunda(-) kutup çinko levha,  ( + )kutup ise bakır levha olmuştur.

            Yeni yapılmış bir volta pilinin iki kutbu arasına bir voltmetre bağlanırsa, voltmetre 1,1 voltu gösterir.  Volta pili çok çabuk biten bir pildir. Elektrolitleri sıvı olduğundan bir yerden bir yere taşınması zordur ve ekonomik değildir.  Bu bakımdan günümüzde bunun yerine kuru piller tercih edilir.

 

İLETKENLERİN ELEKTRİK AKIMINA GÖSTERDİKLERİ TEPKİNİN İNCELENMESİ

DENEYİN AMACI: İletkenlerin elektrik akımının geçişine gösterdikleri tepkiyi görmek.

HAZIRLIK SORULARI.

1-Bir devrede İletken bir telin uzunluğu arttırılırsa direncin büyüklüğü nasıl değişir? Tartışınız.

2-İletkenin kesiti değiştirilirse direncinde değişme olur mu? Nedenlerini araştırınız.

3-İletken bir telin direnci telin cinsine bağlı mıdır? Tartışınız.

 

 

6.SINIF FEN BİLGİSİ SORULARI

1-    Aşağıdaki organellerden hangisi yalnız bitki hücrelerinde bulunur?
a)    Mitokondri   b) Plastit   c) Koful      d) Lizozom
2-    Solunum sonucu aşağıdakilerden hangisi çıkmaz?
a)    Su      b) Enerji   c) Oksijen   d) Karbondioksit
3-    Çocukluktan ergenliğe geçişte aşağıdakilerden hangisi görülmez?
a)    Saçların ağarması      b) Boy uzaması
c)Organların gelişmesi      d) Yüzde sivilceler çıkabilir.
4-    Aşağıdakilerden hangisi bir hücreli canlılardan biri değildir?
a)    Amip    b) Oylena   c) Terliklisi hayvan   d) Kara yosunu
5-    Algler,ciğer otları,boynoz otları ve kara yosunlarının üreme şekli aşağıdakilerden
         hangisi ile olur?
a)    Sporla   b) Tomurcuklanma   c) Eşeyli   d) Bölünme
6-    Aşağıdakilerden hangisi kök değildir?
a)    Depo kök   b) Yumru kök      c) Kazık kök      d) Sucuk kök
7-    Aşağıdakilerden hangisi çürükçül bakterilerin eko sistemdeki en önemli görevidir?
a)    Organik maddeyi oluşturmak.      b) Glokoz üretmek.
      c) Organik maddeleri parçalamak.      d) Klorofil üretmek.
8-    Aş

Yorum Yaz
Bu içeriği paylaşın!